अध्यायः २४३

वैशंपायन उवाच।

वृष्म्यन्धकपुरात्तस्मादपयातुं धनञ्जयः।
विनिश्चित्य तया सार्धं सुभद्रामिदमब्रवीत्।।

द्विजानां गुणमुख्यानां यथार्हं प्रतिपादय।
भोज्यैर्भक्ष्यैश्च कामैश्च स्वपुरीं प्रतियास्यताम्।।

आत्मनश्च समुद्दिश्य महाव्रतसमापनम्।
गच्छ भद्रे स्वयं तूर्णं महाराजनिवेशनम्।।

तेजोबलजवोपेतैः शुक्लैर्हयवरोत्तमैः।
वाजिभिः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः।।

युक्तं रथवरं तूर्णमिहानय सुसत्कृतम्।
व्रतार्थमिति भाषित्वा सखीभिः सुभगे सह।।

क्षिप्रमादाय पर्येहि सह सर्वायुधेन च।
अनुकर्षान्तपताकाश्च तूणीरांश्च धनूंषि च।।

सर्वान्रथवरे स्थाप्य सोत्सेधाश्च महागदाः।।

वैशंपायन उवाच।

अर्जुनेनैवमुक्ता सा सुभद्रा भद्रभाषिणी।
जगाम नृपतेर्वेश्म सखीभिः सहिता तदा।।

व्रतार्थमिति तत्रस्थान्रक्षिणो वाक्यमब्रवीत्।
रथेनानेन यास्यामि महाव्रतसमापनम्।।

शैब्यसुग्रीवयुक्तेन सायुधेनैव शार्ङ्गिणः।
रथेन रमणीयेन प्रयास्यामि व्रतार्थिनी।।

सुभध्रयैवमुक्ते तु जनाः प्राञ्जलयोऽभवन्।
योजयित्वा रथवरं कल्याणैरभिभाष्य ताम्।।

यथोक्तं सर्वमारोप्य आयुधानि च भामिनी।
क्षिप्रमादाय कल्याणी सुभद्राऽर्जुनमब्रवीत्।।

रथोऽयं रथिनां श्रेष्ठ आनीतस्तव शासनात्।
स त्वं याहि यथाकामं कुरून्कौरवनन्दन।।

वैशंपायन उवाच।

निवेद्य तु रथं भर्तुः सुभद्रा भद्रसंमता।
ब्राह्मणानां तदा हृष्टा ददौ सा विविधं वसु।।

स्नेहवन्ति च भोज्यानि प्रददावीप्सितानि च।
यथाकामं यथाश्रद्धं वस्त्राणि विविधानि च।।

तर्पिता विविधैर्भोज्यैस्तान्यवाप्य वसूनि च।
ब्राह्मणाः स्वगृहं जग्मुः प्रयुज्य परमाशिषः।।

सुभद्रया तु विज्ञप्तः पूर्वमेव धनञ्जयः।
अभीशुग्रहणे पार्थ न मेऽस्ति सदृशो भुवि।।

तस्मात्सा पूर्वमारुह्य रश्मीञ्जग्राह माधवी।
सोदरा वासुदेवस्य कृतस्वस्त्ययना हयान्।।

व्यत्ययित्वा तु तल्लिङ्गं यतिवेषं धनञ्जयः।
आमुच्य कवचं वीरः समुच्छ्रितमहद्धनुः।।

आरुरोह रथश्रेष्ठं शुक्लवासा धनञ्जयः।
महेन्द्रदत्तं मुकुटं तथैवाभरणानि च।।

अलङ्कृत्य तु कौन्तेयः प्रयातुमुपचक्रमे।
ततः कन्यापुरे घोषस्तुमुलः समपद्यत।।

दृष्ट्वा नववरं पार्थं बाणखड्गधनुर्धरम्।
अभीशुहस्तां सुश्रोणीमर्जुनेन रथे स्थिताम्।।

ऊचुः कन्यास्तदा यान्तीं वासुदेवसहोदराम्।
सर्वकामसमृद्धा त्वं सुभद्रे भद्रभाषिणि।।

वासुदेवप्रियं लब्ध्वा भर्तारं वीरमर्जुनम्।
सर्वसीमन्तिनीनां त्वां श्रेष्ठां कृष्णसहोदरीम्।।

मन्यामहे महाभागे सुभद्रे भद्रभाषिणि।
यस्मात्सर्वमनुष्याणां श्रेष्ठो भर्ता तवार्जुनः।।

उपपन्नस्त्वया वीरः सर्वलोकमहारथः।
हे प्रयाहि गृहान्भद्रे सुहृद्भिः संगमोऽस्तु ते।।

वैशंपायन उवाच।

एवमुक्ता प्रहृष्टाभिः सखीभिः प्रतिनन्दिता।
भद्रा भद्रजवोपेतानश्वान्पुनरचोदयत्।।

पार्श्वे चामरहस्ता सा सखी तस्याङ्गनाऽभवत्।
ततः कन्यापुरद्वारात्सघोषादभिनिःसृतम्।।

ददृशुस्तं रथश्रेष्ठं जना जीमूतनिस्वनम्।
सुभद्रासङ्गृहीतस्य रथस्य महतः स्वनम्।।

मेघस्वनमिवाकाशे शुश्रुवुः पुरवासिनः।
सुभद्रया तु संपन्ने तिष्ठन्रथवरेऽर्जुनः।।

प्रबभौ च तयोपेतः कैलास इव गङ्गया।
पार्थः सुभद्रासहितो विरराज महारथः।।

विराजते यथा शक्रो राजञ्शच्या समन्वितः।
सुभद्रां प्रेक्ष्य पार्थेन ह्रियमाणां यशस्विनीम्।।

चक्रुः किलकिलाशब्दानासाद्य बहवो जनाः।
दाशार्हाणां कुलस्य श्रीः सुभद्रा मद्रभाषिणी।।

अभिकामा सकामेन पार्थेन सह गच्छति।
अथापरे तु संक्रुद्धा गृह्णीत घ्नत माचिरम्।।

इति संवार्य शस्त्राणि ववर्षुरभितो दिशम्।
इति संभाषमाणानां स नादः सुमहानभूत्।।

स तेन जनघोषेण वीरो गज इवार्दितः।
ववर्ष शरवर्षाणि न तु कंचन रोषयत्।।

मुमोच निशितान्बाणान्दीप्यमानान्स्वतेजसा।
प्रासादवरसङ्घेषु हर्म्येषु भवनेषु च।।

क्षोभयित्वा पुरश्रेष्ठं गरुत्मानिव सागरम्।
प्रेक्षन्रैवकतद्वारं निर्ययौ भरतर्षभः।।

।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि
सुभद्राहरणपर्वणि
त्रिचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः।। 243 ।।