अध्यायः २०

वासुदेव उवाच।।

पतितौ हंसडिभिकौ कंसश्च सगणो हतः।
जरासन्धस्य निधने कालोऽयं समुपागतः।।

न शक्योऽसौ रणे जेतुं सर्वैरपि सुरासुरैः।
प्राणयुद्धेन जेतव्यः स इत्युपलभामहे।।

मयि नीतिर्बलं भीमे रक्षिता चावयोर्जयः।
मागधं साधयिष्याम इष्टिं त्रय इवाग्नयः।।

त्रिभिरासादितोऽस्माभिर्विजने स नराधिपः।
न सन्देहो यथा युद्धमेकेनाप्युपयास्यति।।

अवमानाच्च लोभाच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः।
भीमसेनेन युद्धाय ध्रुवमप्युपयास्यति।।

अलं तस्य महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः।
लोकस्य समुदीर्णस्य निधनायान्तको यथा।।

यदि भीमबलं वेत्सि यदि ते प्रत्ययो मयि।
भीमसेनार्जुनौ शीघ्रं न्यासभूतौ प्रयच्छ मे।।

वैशम्पायन उवाच।।

एवमुक्तो भगवता प्रत्युवाच युधिष्ठिरः।
भीमार्जुनौ समालोक्य सम्प्रहृष्टमुखौ स्थितौ।।

युधिष्ठर उवाच।

अच्युताच्युत मामैवं व्याहरामित्रकर्शन।
पाण्डवानां भवान्नाथो भवन्तं चाश्रिता वयम्।।

यथा वदसि गोविन्द सर्वं तदुपपद्यते।
नहि त्वमग्रतस्तेषां येषां लक्ष्मीः पराङ्मुखी।।

`येषामभिमुखी लक्ष्मीस्तेषां कृष्ण त्वमग्रतः'।
निहतश्च जरासन्धो मोक्षिताश्च महीक्षितः।
राजसूयश्च मे लब्धो निदेशे त्व तिष्ठतः।।

क्षिप्रमेव यथा त्वेतत्कार्यं समुपपद्यते।
अप्रमत्तो जगन्नाथ तथा कुरु समुपपद्यते।

त्रिभिर्भवद्भिर्हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे।
धर्मकामार्थरहितो रोगार्त इव दुःखितः।।

न शौरिणा विना पार्थो न शौरिः पाण्डवं विना।
नाजेयोस्त्यनयोऽर्लोके कृष्णयोरिति मे मतिः।।

अयं च बलिनां श्रेष्ठः श्रीमानपि वृकोदरः।
युवाभ्यां सहितो वीर किं न कुर्यान्महायशाः।।

सुप्रणीतो बलौघो हि कुरुते कार्यमुत्तमम्।
अन्धं बलं जडं प्राहुः प्रणेतव्यं विचक्षणैः।।

यतो हि निम्नं भवति नयन्ति हि ततो जलम्।
यतश्छिद्रं ततश्चापि नयन्ते धीवरा जलम्।।

तस्मान्नयविधानज्ञं पुरुषं लोकविश्रुतम्।
वयमाश्रित्य गोविन्दं यतामः कार्यसिद्धये।।

एवं प्रज्ञानयबलं क्रियोपायसमन्वितम्।
पुरस्कृर्वीत कार्येषु कृष्णकार्यार्थसिद्धये।।

एवमेव यदुश्रेष्ठ यावत्कार्याथिसिद्धये।
अर्जुनः कृष्णमन्वेतु भीमोऽन्वेतु धनञ्जयम्।
नयो जयो बलं चैव विक्रमे सिद्धिमेष्यति।।

वैशम्पायन उवाच।

एवमुक्तास्ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः।
वार्ष्णेयः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्मागधं प्रति।।

वर्चस्विनां ब्राह्मणानां स्नातकानां परिच्छदैः।
आच्छाद्य सुहृदां वाक्यैर्मनोज्ञैरभिनन्दिताः।।

`माधवः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्व्रतधारिणः'।
अमर्षादभितप्तानां ज्ञात्यर्थं मुख्यतेजसाम्।
रविसोमाग्निवपुषां दीप्तमासीत्तदा वपुः।।

इतं मेने जरासन्धं दृष्ट्वा भीमपुरोगमौ।
एककार्यसमुद्यन्तौ कृष्णौ युद्धेऽपराजितौ।।

ईशौ हितौ महात्मानौ सर्वकार्यप्रवर्तिनौ।
धर्मकामार्थलोकानां कार्याणां च प्रवर्तकौ।।

कुरुभ्यः प्रस्थितास्ते तु मध्येन कुरुजाङ्गलम्।
रम्यं पद्मसरो गत्वा कालकूडमतीत्य च।।

गण्डकीं च महाशोणं सदानीरां तथैव च।
एकपर्वतके नद्यः क्रमेणैत्याव्रजन्त ते।।

उत्तीर्य सरयूं रम्यां दृष्ट्वा पूर्वांश्च कोसलान्।
अतीत्य जग्मुर्मिथिलां मालां चर्मण्वतीं नदीम्।।

अतीत्य गङ्गां शोणं च त्रयस्ते प्राङ्मुखास्तदा।
कुशचीरच्छदा जग्मुर्मागधं क्षेत्रमच्युताः।।

ते शश्वद्गोधनाकीर्णमम्बुमन्तं शुभद्रुमम्।
गोरथं गिरिमासाद्य ददृशुर्मागधं पुरम्।।

।। इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि
जरासन्धवधपर्वणि विंशोऽध्यायः।। 20।।