अध्यायः १५६

वैशंपायन उवाच।

ततस्तानि महार्हाणि दिव्यानि भरतर्षभ।
बहूनि बहुरूपाणि विरजांसि समाददे ।।

ततो वायुर्महाञ्शीघ्रो नीचैः शर्करकर्षणः।
प्रादुरासीद्वरस्पर्शः संग्राममभिचोदयन् ।।

पपात महती चोल्का सनिर्घाता महाभया।
निष्प्रभश्चाभवत्सूर्यंश्छन्नरश्मिस्तमोवृतः ।।

निर्घातश्चाभवद्भीमो भीमे विक्रममास्थिते।
चचाल पृथिवी चापि पांसुवर्षं पपात च ।।

सलोहिता दिशश्चासन्खरवाचो मृगद्विजाः।
तमोवृतमभूत्सर्वं न प्राज्ञायत किंचन।

[अन्ये च बहवो भीमा उत्पातास्तत्र जज्ञिरे ।।]
तदद्भुतमभिप्रेक्ष्य धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः।
उवाच वदतां श्रेष्ठः कोऽस्मानभिभविष्यति ।।

सज्जीभवत भद्रं वः पाण्डवा युद्धदुर्मदाः।
यथा रूपाणि पश्यामि सुव्यक्तो नः पराक्रमः ।।

एवमुक्त्वा ततो राजा वीक्षांचक्रे समन्ततः।
अपश्यमानो भीमं तु धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।।

ततः कृष्णां यमौ चापि समीपस्थानरिंदमः।
पप्रच्छ भ्रातरं भीमं भीमकर्माणमाहवे ।।

कच्चिन्न भीमः पाञ्चालि किंच कृत्यं चिकीर्षति।
कृतवानपि वा वीर साहसं साहसप्रियः ।।

इमे ह्यकस्मादुत्पाता महासमरशंसिनः।
दर्शयन्तो भयं तीव्रं प्रादुर्भूताः समन्ततः ।।

तं तथावादिनं कृष्णा प्रत्युवाच मनस्विनी।
प्रिया प्रियं चिकीर्षन्ती महिषी चारुहासिनी ।।

यत्तत्सौगन्धिकं राजन्नाहृतं मातरिश्वना।
तन्मया भीमसेनस्य प्रीतयाऽद्योपपादितम् ।।

अपि चोक्तो मया वीरो यदिपश्येर्बहून्यपि।
तानि सर्वाणअयुपादाय शीघ्रमागम्यतामिति ।।

स तु नूनं महाबाहुः प्रियार्थं मम पाण्डवः।
प्रागुदीचीं दिशं राजंस्तान्याहर्तुमितो गतः ।।

उक्तस्त्वेवं तया राजा यमाविदमथाब्रवीत्।
गच्छाम सहितास्तूर्णं येन यातो वृकोदरः ।।

वहन्तु राक्षसा विप्रान्यथाश्रान्तान्यथाकृशान्।
त्वमप्यमरसंकाश वह कृष्णां घटोत्कच ।।

व्यक्तं दूरमितो भीमः प्रविष्ट इतिमे मतिः।
चिरं चतस्य कालोऽयं स च वायुसमो जवे ।।

तरस्वी वैनतेयस्य सदृशो भुवि लङ्घने।
उत्पतेदपिचाकाशं निपतेच्चयथेच्छकम् ।।

तमन्वियाम भवतां प्रभावाद्रजनीचराः।
पुरा स नापराध्नोति सिद्धानां ब्रह्मवादिनाम् ।।

तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वेहैडिम्बप्रमुखास्तदा।
उद्देशज्ञाः कुबेरस्य नलिन्या भरतर्षभ ।।

आदाय पाण्डवांश्चैव तांश्च विप्राननेकशः।
लोमशेनैव सहिताः प्रययुः प्रीतमानसाः ।।

ते सर्वे त्वरिता गत्वा ददृशुस्तत्र कानने।
पद्मसौगन्धिकवतींनलिनीं सुमनोरमाम् ।।

तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम्।
ददृशुर्निहतांश्चैव यक्षांश्च विपुलेक्षणान् ।।

भिन्नकायाक्षिबाहूरुन्संचूर्णितशिरोधरान्।
तं च भीमं महात्मानं तस्यास्तीरे व्यवस्थितम् ।।

सक्रोधं स्तव्धनयनं संदष्टदशनच्छदम्।
उद्यम्य च गदां दोर्भ्यां नदीतीरे व्यवस्थितम् ।।

प्रजासंक्षेपसमये दण्डहस्तमिवान्तकम्।
तं दृष्ट्वा धर्मराजस्तु परिष्वज्याथ भारत ।।

उवाच श्लक्ष्णया वाचा कौन्तेय किमिदं कृतम्।
साहसं वत भद्रं ते देवानामपि चाप्रियम्।
पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रियम् ।।

अनुशिष्य तु कौन्तेयं पद्मानि परिगृह्य च।
तस्यामेव नलिन्यां तु विजह्ररमरोपमाः ।।

एतस्मिन्नैव काले तु प्रगृहीतशिलायुधाः।
प्रादुरासन्महाकायास्तस्योद्यानस्य रक्षिणः ।।

ते दृष्ट्वाधर्मराजानं महर्षिं चापि लोमशम्।
नकुलं सहदेवं च तथाऽन्यान्ब्राह्मणर्षभान् ।।

विनयेन नताः सर्वेप्रणिपत्य च भारत।
सान्त्विता धर्मराजेन प्रसेदुः क्षणदाचराः ।।

विदिताश्चकुबेरस्य तत्रते कुरुपुङ्गवाः।
ऊषुर्नातिचिरं कालं रममाणाः कुरूद्वहाः।
प्रतीक्षमाणआ बीभत्सुं गन्धमादनसानुषु ।।

।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि
तीर्थयात्रापर्वणि पञ्चपञ्चाशदधिकशततमोऽष्यायः ।। 156 ।।