अध्यायः १९७

गन्धर्व उवाच।

एवमुक्तः स विप्रर्षिर्वसिष्ठेन महात्मना।
न्ययच्छदात्मनः क्रोधं सर्वलोकपराभवात्।।

ईजे च स महातेजाः सर्ववेदविदां वरः।
ऋषी राक्षससत्रेण शाक्तेयोऽथ पराशरः।।

ततो वृद्धांश्च बालांश्च राक्षसान्स महामुनिः।
ददाह वितते यज्ञे शक्तेर्वधमनुस्मरन्।।

न हि तं वारयामास वसिष्ठो रक्षसां वधात्।
द्वितीयामस्य मां भाङ्क्षं प्रतिज्ञामिति निश्चयात्।।

त्रयाणां पावकानां च सत्रे तस्मिन्महामुनिः।
आसीत्पुरस्ताद्दीप्तानां चतुर्थ इव पावकः।।

तेन यज्ञेन शुभ्रेण हूयमानेन शक्तितः।
तद्विदीपितमाकाशं सूर्येणेव घनात्यये।।

तं वसिष्ठादयः सर्वे मुनयस्तत्र मेनिरे।
तेजसा दीप्यमानं वै द्वितीयमिव भास्करम्।।

ततः परमदुष्प्रापमन्यैर्ऋषिरुधारधीः।
समापिपयिषुः सत्रं तमत्रिः समुपागमत्।।

तथा पुलस्त्यः पुलहः क्रतुश्चैव महाक्रतुः।
तत्राजग्मुरमित्रघ्न रक्षसां जीवितेप्सया।।

पुलस्त्यस्तु वधात्तेषां रक्षसां भरतर्षभ।
उवाचेदं वचः पार्थ पराशरमरिन्दमम्।।

कच्चित्तातापविघ्नं ते कच्चिन्नन्दसि पुत्रक।
अजानतामदोषाणां सर्वेषां रक्षसां वधात्।।

प्रजोच्छेदमिमं मह्यं न हि कर्तु त्वमर्हसि।
नैष तात द्विजातीनां धर्मो दृष्टस्तपस्विनाम्।।

शम एव परो धर्मस्तमाचर पराशर।
अधर्मिष्ठं वरिष्ठः सन्कुरुषे त्वं पराशर।।

शक्तिं चापि हि धर्मज्ञं नातिक्रान्तुमिहार्हसि।
प्रजायाश्च ममोच्छेदं न चैवं कर्तुमर्हसि।।

शापाद्धि शक्तेर्वासिष्ठ तदा तदुपपादितम्।
आत्मजेन स दोषेण शक्तिर्नीत इतो दिवम्।।

न हि तं राक्षसः कश्चिच्छक्तो भक्षयितुं मुने।
`वासिष्ठो भक्षितश्चासीत्कौशिकोत्सृष्टरक्षसा।
शापं न कुर्वन्ति तदा न च त्राणपरायणाः।।

क्षमावन्तोऽदहन्देहं देहमन्यद्भवत्विति।'
आत्मनैवात्मनस्तेन दृष्टो मृत्युस्तदाऽभवत्।।

निमित्तभूतस्तत्रासीद्विश्वामित्रः पराशर।
राजा कल्माषपादश्च दिवमारुह्य मोदते।।

ये च शक्त्यवराः पुत्रा वसिष्ठस्य महामुने।
ते च सर्वे मुदा युक्ता मोदन्ते सहिताः सुरैः।।

सर्वमेतद्वसिष्ठस्य विदितं वै महामुने।
रक्षसां च समुच्छेद एष तात तपस्विनाम्।।

निमित्तभूतस्त्वं चात्र क्रतौ वासिष्ठनन्दन।
तत्सत्रं मुञ्च भद्रं ते समाप्तमिदमस्तु ते।।

गन्धर्व उवाच।

एवमुक्तः पुलस्त्येन वसिष्ठेन च धीमता।
तदा समापयामास सत्रं शाक्तो महामुनिः।।

सर्वराक्षससत्राय संभृतं पावकं तदा।
उत्तरे हिमवत्पार्श्वे उत्ससर्ज महावने।।

स तत्राद्यापि रक्षांसि वृक्षानश्मन एव च।
भक्षयन्दृश्यते वह्निः सदा पर्वणि पर्वणि।।

।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि
चैत्ररथपर्वणि सप्तनवत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 197 ।।