अध्यायः १९४

गन्धर्व उवाच।

आश्रमस्था ततः पुत्रमदृश्यन्ती व्यजायत।
शक्तेः कुलकरं राजन् द्वितीयमिव शक्तिनम्।।

जातकर्मादिकास्तस्य क्रियाः स मुनिसत्तमः।
पौत्रस्य भरतश्रेष्ठ चकार भगवान्स्वयम्।।

परासुः स यतस्तेन वसिष्ठः स्थापितो मुनिः।
गर्भस्थेन ततो लोके पराशर इति स्मृतः।।

अमन्यत स धर्मात्मा वसिष्ठं पितरं मुनिः।
जन्मप्रभृति तस्मिंस्तु पितरीवान्ववर्तत।।

स तात इति विप्रर्षिं वसिष्ठं प्रत्यभाषत।
मातुः समक्षं कौन्तेय अदृश्यन्त्याः परन्तप।।

तातेति परिपूर्णार्थं तस्य तन्मधुरं वचः।
अदृश्यन्त्यश्रुपूर्णाक्षी शृण्वती तमुवाच ह।।

मा तात ताततातेति ब्रूह्येनं पितरं पितुः।
रक्षसा भक्षितस्तात तव तातो वनान्तरे।।

मन्यसे यं तु तातेति नैष तातस्तवानघ।
आर्य एष पिता तस्य पितुस्तव यशस्विनः।।

स एवमुक्तो दुःखार्तः सत्यवागृषिसत्तमः।
सर्वलोकविनाशाय मतिं चक्रे महामनाः।।

तं तथा निश्चितात्मानं स महात्मा महातपाः।
ऋषिर्ब्रह्मविदां श्रष्ठो मैत्रावरुणिरन्त्यधीः।।

वसिष्ठो वारयामास हेतुना येन तच्छृणु।

वसिष्ठ उवाच।

कृतवीर्य इति ख्यातो बभूव पृथिवीपतिः।।

याज्यो वेदविदां लोके भृगूणां पार्थिवर्षभः।
स तानग्रभुजस्तात धान्येन च धनेन च।।

सोमान्ते तर्पयामास विपुलेन विशांपतिः।
तस्मिन्नृपतिशार्दूले स्वर्यातेऽथ कथंचन।।

बभूव तत्कुलेयानां द्रव्यकार्यमुपस्थितम्।
भृगूणां तु धनं ज्ञात्वा राजानः सर्व एव ते।।

याचिष्णवोऽभिजग्मुस्तांस्ततो भार्गवसत्तमान्।
भूमौ तु निददुः केचिद्भृगवो धनमक्षयम्।।

ददुः केचिद्द्विजातिभ्यो ज्ञात्वा क्षत्रियतो भयम्।
भृहवस्तु ददुः केचित्तेषां वित्तं यथेप्सितम्।।

क्षत्रियाणां तदा तात कारणान्तरदर्शनात्।
ततो महीतलं तात क्षत्रियेण यदृच्छया।।

खनताऽधिगतं वित्तं केनच्चिद्धृगुवेश्मनि।
तद्वित्तं ददृशुः सर्वे समेताः क्षत्रियर्षभाः।।

अवमन्य ततः क्रोधाद्भृगूंस्ताञ्छरणगतान्।
निजघ्नुः परमेष्वासाः सर्वांस्तान्निशितैः शरैः।।

आगर्भादवकृन्तन्तश्चेरुः सर्वां वसुन्धराम्।
तत उच्छिद्यमानेषु भृगुष्वेवं भयात्तदा।।

भृगुपत्न्यो गिरिं दुर्गं हिमवन्तं प्रपेदिरे।
तासामन्यतमा गर्भं भयाद्दध्रे महौजसम्।।

ऊरुणैकेन वाभोरूर्भर्तुः कुलविवृद्धये।
तं गर्भमुपलभ्याशु ब्राह्मण्येका भयार्दिता।।

गत्वा वै कथयामास क्षत्रियाणामुपह्वरे।
ततस्ते क्षत्रिया जग्मुस्तं गर्भं हन्तुमुद्यताः।।

ददृशुर्ब्राह्मणीं तेऽथ दीप्यमानां स्वतेजसा।
अथ गर्भः स भित्त्वोरुं ब्राह्मण्या निर्जगाम ह।।

मुष्णन्दृष्टीः क्षत्रियाणां मध्याह्न इव भास्करः।
ततश्चक्षुर्विहीनास्ते गिरिदुर्गेषु बभ्रमुः।।

ततस्ते मोघसङ्कल्पा भयार्ताः क्षत्रियाः पुनः।
ब्राह्मणीं शरमं जग्मुर्दृष्ट्यर्थं तामनिन्दिताम्।।

ऊचुश्चैनां महाभागां क्षत्रियास्ते विचेतसः।
ज्योतिःप्रहीणा दुःखार्ताः शान्तार्चिष इवाग्नयः।।

भगवत्याः प्रसादेन गच्छेत्क्षत्रमनामयम्।
उपारम्य च गच्छेम सहिताः पापकर्मणः।।

सपुत्रा त्वं प्रसादं नः कर्तुमर्हसि शोभने।
पुनर्दृष्टिप्रदानेन राज्ञः संत्रातुमर्हसि।।

।। इति श्रीमन्महाभारते आदिप्रवणि
चैत्ररथपर्वणि चतुर्नवत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 194 ।।